Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Praca » Prawo

Odpowiedzialność za rozliczenie podatku z tytułu benefitów

W świetle art. 30 ustawy z dnia z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (OP) płatnik, który nie wykonał swoich obowiązków polegających na obliczeniu i pobraniu od podatnika podatku i wpłaceniu go we właściwym terminie organowi podatkowemu, odpowiada całym swoim majątkiem za podatek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony.

W § 5 przywołanego artykułu ustanowiono wyjątek od powyższej zasady, zgodnie z którym nie stosuje się jej m.in. wówczas, gdy podatek nie został pobrany z winy podatnika. Odnosząc się do pojęcia winy, należy przypomnieć, że nie każda postać winy podatnika uwalnia płatnika od odpowiedzialności, a tylko wina umyślna. Zatem chodzi tu o takie sytuacje, w których podatnik celowo i umyślnie wprowadził płatnika w błąd, czego nie można przecież wykluczyć: płatnik, który ma obowiązek ustalenia danego stanu faktycznego i prawnego, często polega w tym zakresie na dokumentach przedłożonych przez podatnika i złożonych przez niego oświadczeniach.

Odpowiedzialność za prawidłowe rozliczenie zaliczek na podatek od przychodów z pracy

Jednak z dniem 1 stycznia 2007 r. do przepisów OP wprowadzono art. 26a § 1, wyłączający odpowiedzialność podatnika w zakresie opodatkowania określonych typów przychodów. W świetle tego przepisu podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, o których mowa w art. 12, 13 oraz 18 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (UPDOF) – do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Ograniczona odpowiedzialność podatnika dotyczy więc przychodów uzyskiwanych ze ściśle określonych tytułów wskazanych w UPDOF, w tym w art. 12 UPDOF obejmującym m.in. przychody ze stosunku pracy. Co niezwykle istotne, zgodnie z art. 26a § 2 OP w powyższych przypadkach nie stosuje się także wspomnianego przepisu art. 30 § 5 – a zatem płatnik nie zostaje zwolniony z odpowiedzialności w sytuacji, gdy podatek nie został pobrany z (umyślnej) winy podatnika.

Przekładając powyższe przepisy na sytuację pracodawcy jako płatnika odpowiedzialnego za pobór i odprowadzanie zaliczek od wypłat i świadczeń dokonywanych na rzecz pracowników z tytułu łączącego strony stosunku pracy, należy podsumować, że w relacjach publicznoprawnych odpowiedzialność ta w całości ciąży na pracodawcy. Odpowiedzialność pracownika za zaniżenie lub nieujawnienie przez płatnika podstawy opodatkowania jest w tym zakresie całkowicie wyłączona, także wówczas, gdy to pracownik ponosi winę za niepobranie podatku przez płatnika lub jego pobranie w zaniżonej kwocie. Zatem nawet w takiej sytuacji, gdy pracownik celowo i umyślnie wprowadził pracodawcę w błąd, odpowiedzialność za odprowadzenie podatku całkowicie obciąża pracodawcę. W konsekwencji nawet umyślna wina pracownika leżąca u podstaw nieprawidłowego wykonania obowiązków przez pracodawcę-płatnika nie wpływa na wyłączną odpowiedzialność tego ostatniego.

Wskazuje się, że wprowadzenie do przepisów OP regulacji art. 26a ograniczających odpowiedzialność podatnika było uzasadnione takimi przesłankami, jak dążenie do redukcji szarej strefy (wskazane w uzasadnieniu do ustawy wprowadzającej omawiany przepis), ale także wzgląd na profesjonalny charakter płatników; ten ostatni argument jest konsekwencją istniejącej w prawie cywilnym zasady zaostrzonej odpowiedzialności podmiotu profesjonalnego (przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą), która została uregulowana w art. 355 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego (KC).Przepisy OP nie regulują zagadnienia odpowiedzialności regresowej podatnika wobec płatnika. Jest to zagadnienie pozostające w wyłącznej gestii prawa cywilnego. Należy jednak uznać, że mimo wyłącznej odpowiedzialności płatnika-pracodawcy w sferze publicznoprawnej podatnik-pracownik będzie odpowiadał wobec płatnika z tytułu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. KC). Niepobranie podatku przez płatnika i zaistnienie jego odpowiedzialności nie uchyla przecież obowiązku podatkowego podatnika, płatnik zatem powinien być uprawniony do dochodzenia swoich roszczeń o zwrot zapłaconego za podatnika podatku, co może uczynić, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego.

Pracodawcy opłaca się postępować rzetelnie

Nie ulega wątpliwości, że regulacja zawarta w art. 26a § 2 OP powinna motywować pracodawców do maksymalnej staranności i rzetelności przy pozyskiwaniu i ocenie informacji mających wpływ na ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego, podstawy opodatkowania oraz kwoty należnego podatku. W najlepiej pojętym interesie pracodawcy jest dokonanie krytycznej weryfikacji powstałych wątpliwości, które mogą wynikać, przykładowo, z niepewności co do rzeczywistej sytuacji podatkowej pracownika lub też z niejasności co do wykładni obowiązującego prawa.

Trzeba także wskazać, że choć zaangażowanie przez pracodawcę „sił i środków” w prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego nie ograniczy zakresu jego odpowiedzialności podatkowej wynikającej z przepisów OP (która ma charakter całkowity i bezwzględny), to jednak może pozwolić na wyłączenie odpowiedzialności karnej skarbowej. Zgodnie bowiem z art. 4 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeksu karnego skarbowego (KKS), przestępstwo lub wykroczenie skarbowe można popełnić umyślnie, nieumyślnie zaś wyłącznie wówczas, gdy KKS tak stanowi. Z kolei art. 78 § 1 KKS wprowadza odpowiedzialność karną płatnika za niepobranie podatku (w tym zaliczki na podatek) lub pobranie go w kwocie niższej od należnej, przy czym odpowiedzialność ta dotyczy tylko sytuacji wynikającej z winy umyślnej. Z tego względu nie ulega wątpliwości, że w przypadku błędu pracodawcy w dopełnieniu obowiązków płatnika jego staranne i rzetelne działanie mające na celu pozyskanie jak najbardziej wiarygodnych informacji powinno wskazywać na brak winy umyślnej (brak intencji popełnienia czynu zabronionego).

Sytuacja wygląda analogicznie w odniesieniu do odpowiedzialności przewidzianej w ustawie z 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Artykuł 16 ust. 2 pkt 1 tej ustawy przewiduje odpowiedzialność podmiotu zbiorowego m.in. wówczas, jeżeli dana osoba popełniła przestępstwo skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym określone we wskazanych przepisach KKS. Jednak art. 5 tej ustawy wyraźnie stwierdza, że przesłanką odpowiedzialności podmiotu zbiorowego jest popełnienie czynu zabronionego w następstwie co najmniej braku należytej staranności w wyborze osoby fizycznej dopuszczonej do działania w jej imieniu lub co najmniej braku należytego nadzoru nad tą osobą ze strony organu lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego, ewentualnie organizacji działalności podmiotu zbiorowego, która nie przeciwdziałała popełnieniu czynu zabronionego przez taką osobę, podczas gdy mogło je zapewnić zachowanie należytej staranności, wymaganej w danych okolicznościach.

Dorota Walerjan
doradca podatkowy, Counsel, kancelaria Hogan Lovells

2017-02-01 10:54 Opublikował: Benefit



Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.