Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Motywacja

W trosce o kondycję finansową pracownika

W trosce o kondycję finansową pracownika
Będąc w stanie finansowego wellness panujemy nad pieniędzmi./Fot. istockphoto
Kondycja finansowa Polaków pozostawia wiele do życzenia. Prawie połowa dorosłych obywateli spłaca jakiś kredyt („Newsweek”, 2014). Zadłużonych jest aż 58 proc. osób w wieku 32 – 46 lat. Tylko 45 proc. gospodarstw domowych posiada jakiekolwiek oszczędności (Czapiński, Panek, 2015), a jedynie co siódmy Polak dodatkowo odkłada na emeryturę (TNS Polska, 2016), pomimo iż większość ma świadomość, że świadczenie emerytalne pochodzące z obowiązkowych składek nie będzie wystarczające, by utrzymać się na starość.

Badanie przeprowadzone na zlecenie serwisu bm.pl pokazuje, że 40 proc. Polaków nie płaci rachunków w terminie – blisko co trzeciemu brakuje na to pieniędzy, 36 proc. twierdzi, że zapomina o nich z powodu nawału spraw. Powodem tych „finansowych zaniedbań” Polaków może być zbyt niskie wynagrodzenie, ale w wielu wypadkach wynikają one raczej z niewłaściwego zarządzania budżetem. Problem braku umiejętności rozporządzania pensją i planowania wydatków dotyczy zwłaszcza młodych pracowników, którzy z jednej strony, rozpoczynając karierę zawodową, zarabiają stosunkowo niewiele, a z drugiej w pogoni za propagowanym w mediach konsumpcyjnym stylem życia i chęcią posiadania tu i teraz nieroztropnie kupują drogie, markowe ubrania czy elektroniczne gadżety. Wiele problemów i nieodpowiedzialnych decyzji finansowych wynika również z niewiedzy. Według raportu Narodowego Banku Polskiego ponad połowa Polaków ocenia swoją wiedzę z zakresu finansów i ekonomii jako małą lub wręcz znikomą (NBP, 2015). Inne dane wskazują, że 10 proc. z nas nie wie, jak oszczędzać na emeryturę (TNS Polska, 2016), a 33 proc. nie rozumie języka umów (GFK Polonia, 2013). Taki „finansowy analfabetyzm” może niestety drogo kosztować, narażając nas na oszustwa i nadużycia.

Problemy finansowe a wydajność w pracy

Zła kondycja finansowa pracownika jest dla niego źródłem zmartwień i stresu, a to z kolei może przyczyniać się do pogorszenia jakości jego pracy. Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego (APA, 2015) prawie co czwarty dorosły Amerykanin odczuwa ekstremalny stres w związku ze sprawami finansowymi, a 64 proc. uznaje pieniądze za jedno z głównych źródeł napięcia. Wyniki ankiety przeprowadzonej w 2015 r. w Stanach Zjednoczonych przez PwC wskazują, że dwóch na pięciu pracowników spędza ponad trzy godziny pracy tygodniowo, myśląc lub zajmując się osobistymi finansami. Szacunki te są prawdopodobnie znacznie zaniżone, ponieważ nie uwzględniają spadku wydajności pracowników w wyniku chorób. Badania pokazują, że zła kondycja finansowa może przekładać się na złą kondycję fizyczną. Na przykład osoby martwiące się i przeżywające napięcie z powodu długów częściej cierpią na bóle głowy, problemy trawienne, bóle mięśni i pleców, bezsenność, depresję i lęki (AP-AOL Health Poll, 2008). Pracownik zestresowany problemami finansowymi to nieefektywny pracownik. Nie powinno więc dziwić, że zachodni, a zwłaszcza amerykańscy, pracodawcy od kilku lat zwracają uwagę na problematykę finansowego dobrostanu (financial wellness) i oferują zatrudnionym programy, które mają dać im poczucie bezpieczeństwa, pomóc zapanować nad ich budżetem i zrozumieć lepiej świat finansów.

Kiedy możemy mówić o finansow ym dobrostanie?

Stan finansowego dobrostanu to efektywne zarządzanie własnym budżetem, na które składają się:
 – racjonalne wydawanie pieniędzy,
– posiadanie zabezpieczenia finansowego i bycie przygotowanym na zdarzenia, które trudno jest przewidzieć, a które mogą mieć istotne finansowe konsekwencje (np. wypadki, choroby, kataklizmy, kradzieże),
– dostęp do informacji i narzędzi koniecznych do podjęcia właściwych decyzji finansowych,
– posiadanie planu na przyszłość dotyczącego realizacji celów finansowych.

Dobra kondycja finansowa pracownika nie oznacza więc wcale bogactwa czy całkowitego braku problemów, ale raczej odpowiedzialne życie dziś i mądre planowanie jutra. Innymi słowy, będąc w stanie finansowego wellness, panujemy nad pieniędzmi i wydatkami, a nie dajemy im rządzić sobą.

Programy odnowy finansowej

Programy odnowy finansowej (financial wellness programs) mają na celu poprawę kondycji finansowej pracowników przez zaoferowanie im całościowej pomocy, tak aby nauczyli się efektywnie zaspokajać swoje bieżące potrzeby (np. opłata rachunków, wyżywienie, rozrywka), przy równoczesnym uwzględnieniu i pracy w kierunku osiągania celów długoterminowych (np. oszczędzania na kupno domu, dodatkowy program emerytalny). Typowy program obejmuje ocenę kondycji finansowej pracownika oraz szereg warsztatów i szkoleń połączonych z możliwością konsultacji z osobistym doradcą. Aby programy finansowego wellness były skuteczne, muszą być odpowiedzią na potrzeby pracowników. Dlatego zanim zaproponuje się je zatrudnionym, warto się zorientować, czy skorzystaliby oni z uczestnictwa w tego typu spotkaniach, czy byliby zainteresowani takim rodzajem pomocy oraz jakim kwestiom i problemom powinno się poświęcić szczególną uwagę. Taka ocena może mieć postać ankiet lub rozmów prowadzonych z pracownikami. Sygnałami dla pracodawcy, że warto byłoby się zastanowić nad zaproponowaniem zatrudnionym takiego świadczenia, mogą być także: niska satysfakcja z wynagrodzenia, częste wnioski o pożyczki i zapomogi pracownicze czy wcześniejszą wypłatę wynagrodzenia oraz niski odsetek osób uczestniczących w pracowniczych programach emerytalnych.

Ważne jest, by beneficjenci programu rozpoczęli udział w nim od oceny własnej kondycji finansowej. Dzięki temu będą wiedzieć, nad czym warto popracować i co wymaga zmiany. Ocena musi być przeprowadzona w taki sposób, by pracownik miał poczucie bezpieczeństwa – np. na zasadzie samooceny lub poufnej rozmowy z doradcą. Przy sprawdzaniu kondycji finansowej brane są pod uwagę takie dane, jak poziom zadłużenia, ilość oszczędności, terminowość spłaty zobowiązań, poziom stresu czy zadowolenie z sytuacji finansowej.

Najważniejszym składnikiem programów odnowy finansowej jest edukacja powiązana z ćwiczeniami odpowiednich umiejętności. Pracownikom przekazuje się informacje i stwarza okazje do wykorzystania nabytej wiedzy w praktyce. Najczęściej odbywa się to w formie szkoleń, treningów, warsztatów oraz spotkań z konsultantem. Tematy szkoleń powinny być dostosowane do danej grupy pracowników: np. młodych pracowników mogą szczególnie zajmować takie zagadnienia, jak spłata kredytu studenckiego, planowanie wydatków czy formalności związane z kupnem mieszkania, a nieco starsi mogą być znacznie bardziej zainteresowani kwestiami związanymi z odkładaniem dodatkowych środków na emeryturę.

Tematy najczęściej poruszane na tego typu spotkaniach to:
– spłata długów, kredytów, pożyczek,
– rozsądne używanie kart kredytowych,
– radzenie sobie w sytuacji bankructwa,
– gromadzenie oszczędności na wypadek niespodziewanych zdarzeń,
– planowanie i zarządzanie budżetem,
– inwestowanie,
– ustalanie priorytetów, formułowanie celów finansowych.

Warsztaty prowadzone w ramach programów odnowy finansowej to nie tylko wzbogacanie wiedzy pracownika. Niejednokrotnie włączane są w nie elementy treningu i pracy z emocjami. Z uczestnikami rozmawia się o lękach, które często motywują niewłaściwe decyzje finansowe, i uczy się radzenia sobie z poczuciem winy, bezwartościowości czy wstydem, które mogą rozwinąć się u osób zadłużonych, nierealizujących swoich celów. Konsultacje z doradcami pozwalają uzyskać wsparcie i nabyć określone umiejętności. Doradca może np. pomóc pracownikowi w negocjacji korzystnej dla niego umowy czy warunków spłaty kredytu, tym samym ucząc go, jak prowadzić takie negocjacje w przyszłości.

Edukacja finansowa odbywa się również za pośrednictwem internetu i z wykorzystaniem technologii mobilnych. Przykładami są platformy zdalnego nauczania czy aplikacje i kalkulatory finansowe, które pracownicy mogą zainstalować na swoich smartfonach. Niektóre firmy dają zatrudnionym możliwość pobrania specjalnie zaprojektowanych gier, dzięki którym mogą się rozerwać, a przy okazji wyposażyć się w wiedzę i umiejętności konieczne do planowania budżetu. Gracze zarządzają np. wirtualną farmą czy klubem nocnym i muszą decydować, jak dzielić dostępne im środki i co stanowi w danym momencie dla nich priorytet: spłata długu, zakup towaru, określona inwestycja czy może gromadzenie oszczędności? Czynnikiem, który dodatkowo wpływa w tym wypadku na ich zaangażowanie w program, jest rywalizacja z innymi użytkownikami. Nic bowiem tak nie wzmacnia motywacji, jak współzawodnictwo.

Czy warto zatroszczyć się o kondycję finansową pracownika?

Niektórzy pracodawcy mają opory przed wprowadzeniem do swojej oferty świadczeń programów odnowy finansowej. Argumentują, że mogą być one przez pracowników odbierane jako ingerowanie w ich prywatność, a zatrudnieni mogą wstydzić się rozmawiać o swoim budżecie czy długach z pracodawcą i dyskutować o nich w obecności współpracowników. Należy jednak zauważyć, że firmy zagraniczne z powodzeniem wprowadzają tego typu programy, znajdując optymalną równowagę między pragnieniem udzielenia pomocy zatrudnionym a potrzebą respektowania ich prywatności. Poczuciu bezpieczeństwa służy m.in. zatrudnianie jako realizatorów programu specjalistów z firm zewnętrznych, którzy zobowiązują się do zachowania tajemnicy i ochrony danych pracownika, prywatne spotkania z konsultantem jeden na jeden czy wykorzystanie platform zdalnego nauczania. Okazuje się, że w większości przypadków pracownicy są pozytywnie nastawieni do tego typu inicjatyw. Według raportu Alliant Credit Union (2015) 40 proc. pracowników chciałoby uzyskać pomoc w osiągnięciu bezpieczeństwa finansowego, a 80 proc. deklaruje, że uczestniczyłoby w szkoleniach i doradztwie finansowym, gdyby były oferowane w ich miejscu pracy. Program odnowy finansowej jest w stanie zaoferować  z a trudnionym każda, nawet niezbyt zamożna firma. Mogą one przybierać różną formę. W najprostszej postaci polegają na udostępnieniu pracownikom do pobrania aplikacji do zarządzania domowym budżetem czy przesłaniu im na pocztę elektroniczną materiałów informacyjnych. Pożądanym „skutkiem ubocznym” tego typu programów jest to, że dzięki dokładnej analizie dochodów i wydatków wzrasta wiedza pracowników o poszczególnych składnikach ich wynagrodzenia, a tym samym postrzegana wartość tego wynagrodzenia.

Badania z 2008 r. przeprowadzone wspólnie przez Federal Reserve Bank of Kansas City i United Way of Midlands pokazują, że programy odnowy finansowej wpływają pozytywnie na zachowania finansowe. Wielu uczestników tych badań po przeszkoleniu i konsultacjach z doradcą finansowym przestało spóźniać się z płaceniem rachunków, a pracodawcy zarejestrowali spadek liczby osób wnioskujących o pożyczki. Inne analizy pokazują, że tego typu programy przekładają się na większą satysfakcję i dumę pracownika z firmy, w której jest zatrudniony (Hira, Loibl, 2005), oraz niższy wskaźnik absencji (Joo, Garman, 1998). Jednak zapewne najlepszym argumentem za wprowadzeniem takiego rozwiązania jest argument finansowy. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Joo i Garmana programy odnowy finansowej poprzez obniżenie absencji w pracy pozwalają zaoszczędzić firmie średnio 24 USD na pracownika rocznie. Gdyby uwzględnić w tych wyliczeniach również wpływ, jaki te programy mają na produktywność pracowników, ta kwota byłaby prawdopodobnie jeszcze wyższa – szacuje się, że spadek efektywności wskutek stresu finansowego może kosztować nawet 7000 USD rocznie (Alliant Credit Union, 2015).

Jeszcze dziesięć lat temu mało który pracodawca w Polsce oferował swoim zatrudnionym programy wellness. Dzisiaj świadczenia takie, jak karnety wstępu na obiekty sportowe i rekreacyjne poprawiające kondycję fizyczną, zdrowie i samopoczucie pracowników, stają się powoli standardem. Eksperci zauważają, że kolejną ważną potrzebą, która wymaga dostrzeżenia przez firmy, jest dobrostan finansowy pracowników. Przewiduje się, że w ciągu najbliższych lat programy odnowy finansowej staną się jednym z kluczowych elementów oferty świadczeń dodatkowych. Natomiast już dzisiaj mogą one stanowić ten składnik wynagrodzenia, który wyróżni firmę na rynku i będzie stanowił dla pracowników sygnał, że firma dostrzega ich problemy i troszczy się o ich dobro.

Joanna Kłosowska
Sedlak & Sedlak

Wykres 1. Odsetek amerykańskich pracodawców (%) oferujących pracownikom określone kategorie usług w ramach programów odnowy finansowej w 2015 i 2016 r. Źródło: Aon Hewitt (2016). 2016 Hot Topics in Retirement and Financial Well-being.

Wykres 1. Odsetek amerykańskich pracodawców (%) oferujących pracownikom określone kategorie usług w ramach programów odnowy finansowej w 2015 i 2016 r.
Źródło: Aon Hewitt (2016). 2016 Hot Topics in Retirement and Financial Well-being.

Bibliografia:
· Alliant Credit Union (2015), Financial Wellness in the Workplace 2015, dostępny w internecie: http://www.alliantcreditunion. org/images/uploads/files/FinancialWellnessInTheWorkplace_ Alliant.pdf.
 · Aon Hewitt (2016), 2016 Hot Topics in Retirement and Financial Well-being, dostępny w internecie: http://www. aon.com/attachments/human-capital-consulting/2016-hottopics- retirement-financial-wellbeing-report.pdf. · AP AOL Health Poll (2008), Debt Stress: The Toll Owing Money Takes on the Body, dostępny w internecie: http://surveys. ap.org/data/SRBI/AP-AOL%20Health%20Poll%20Topline% 20040808_FINAL_debt%20stress.pdf.
· APA (2015), American Psychological Association Survey Shows Money Stress Weighting on Americans; Health Nationwide, dostępny w internecie: http://www.apa.org/news/ press/releases/2015/02/money-stress.aspx.
· Blue Media (2015), 40% Polaków zapomina o zapłaceniu rachunków, dostępny w Internecie: http://prnews. pl/wiadomosci/40-polakow-zapomina-o-zaplaceniurachunkow- 3412645.html.
· Carlson J. (2016), What is Financial Wellness?: Determining the characteristics of a real financial wellness benefit, dostępny w internecie: http://www.hr.com/en/topleaders/all_articles/ what-is-financial-wellness-determining-the-charact_ il26u79w.html.
 · Consumer Financial Protection Bureau (2014), Financial wellness at work. A review of promising practices and policies, dostępny w internecie: http://files.consumerfinance. gov/f/201408_cfpb_report_financial-wellness-at-work.pdf. · Czapiński, J., Panek, T. (2015). Diagnoza społeczna 2015, dostępny w internecie: http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/ Diagnoza_raport_2015.pdf.
 · Dunlevy K. V., Rankin E. (2016), Making Today’s Financial Wellness a Priority — Adress the basics first so investing is realistic, dostępny w Internecie: http://kyshrm.mecgnv. com/archives/item/102-making-today-s-financial-wellness- a-priority-address-the-basics-first-so-investing-isrealistic.
· Hira T. K., Loibl C. (2005), Understanding the impact of employer‐provided financial education on workplace satisfaction, Journal of Consumer Affairs, 39(1), 173—194.
· Joo S. H., Garman E. T. (1998), Personal financial wellness may be the missing factor in understanding and reducing worker absenteeism. Referat wygłoszony na: Personal Finances and Worker Productivity, Proceedings of the Personal Finance Employee Education Best Practices and Collaborations Conference, Roanoke, VA.
· NBP (2015), Stan wiedzy i świadomości ekonomicznej Polaków 2015, dostępny w internecie: https://www.nbportal. pl/__data/assets/pdf_file/0006/54528/Diagnoza-stanuwiedzy- i-swiadomosci-ekonomicznej-Polakow-2015.pdf. · „Newsweek” (2014), Wszystkie kredyty Polaków, dostępny w internecie: http://www.newsweek.pl/polska/wszystkiekredyty- polakow-grafika-newsweek-pl,artykuly,343946,1. html.
· Powell R. (2014), More companies offer financial wellness programs, dostępny w internecie: http://www.usatoday.com/ story/money/columnist/powell/2014/09/27/powell-financial- wellness-program-benefit/15457903/.
· PwC (2015), Employee Financial Wellness Survey. 2015 Results, dostępny w internecie: https://www.pwc.com/us/en/ private-company-services/publications/assets/pwc-employee- financial-wellness-survey-2015.pdf.
· TNS Polska (2016), Skłonność Polaków do dodatkowego oszczędzania na emeryturę — mit czy rzeczywistość?, dostępny w internecie: http://www.tnsglobal.pl/coslychac/ files/2016/03/Sklonnosc-do-oszczedzania-na-emeryture- 2016-03-04.pdf.

2017-02-02 09:41 Opublikował: Benefit



Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.