Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Praca » Prawo

Wyłączenie niektórych świadczeń z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych

Wyłączenie niektórych świadczeń z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych
fot.istockphoto
W świetle przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek stanowi przychód ze stosunku pracy ustalony zgodnie z regulacjami podatkowymi.

Szczegółowe zasady w tym zakresie określono w przepisach wykonawczych, w tym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. (Rozporządzenie), które zawiera m.in. listę wyłączeń z podstawy wymiaru składek. Niniejszy artykuł dotyczy wyłączenia wskazanego w § 2 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia, które obejmuje „korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji”.

PODSTAWA PRAWNA ŚWIADCZENIA
Pierwszą przesłanką wyłączenia świadczeń z podstawy wymiaru składek na podstawie cytowanego przepisu jest więc uregulowanie uprawnień do ich uzyskania w odpowiednich dokumentach. Na tym tle organy ZUS wielokrotnie podkreślały, że dana korzyść nie może podlegać wyłączeniu z oskładkowania wówczas, gdy udostępniona jest pracownikowi na innej podstawie, np. w umowie o pracę. Z kolei w ocenie Sądu Najwyższego (wyrok z 6 maja 2010 r., sygn. akt II UK 337/09) warunek ten powinien podlegać samoistnej wykładni, niezależnej od innych aktów prawnych: „W przepisie tym wymienia się właśnie wyłącznie źródła prawa pracy niemające zakotwiczenia w Konstytucji i odwołuje się do przepisów swoistych dla prawa pracy w sposób  odmienny od wymienienia ich w art. 9 § 1 k.p. O ile w tym przepisie mowa jest o Kodeksie pracy oraz przepisach innych ustaw i aktów wykonawczych, określających prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowieniach układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumieniach zbiorowych, regulaminach i statutach określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, o tyle regulacja w zakresie ustalania składek na ubezpieczenie społeczne nakazuje w omawianym rozporządzeniu uwzględniać układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagradzania oraz – bliżej niesprecyzowane – przepisy o wynagradzaniu. […] Formą prawną „przepisów o wynagradzaniu” mogą być postanowienia uchwały wspólników. […]”.

PRACOWNIK POWINIEN PARTYCYPOWAĆ W KOSZTACH BENEFITU
Kolejnym warunkiem skorzystania z wyłączenia składkowego jest uprawnienie pracownika do zakupu towarów lub usług po cenach niższych niż detaliczne. Taki sposób sformułowania przepisu wskazuje, że z wyłączenia tego nie korzystają benefity nieodpłatne: jedynym wyjątkiem jest udostępnienie pracownikom bezpłatnych przejazdów „środkami lokomocji”. W decyzji nr 70 z 13 lutego 2013 r., znak DI/100000/451/64/2013, ZUS stwierdził, że „warunkiem obligatoryjnym, który umożliwia płatnikowi składek skorzystanie z wyłączenia przewidzianego wskazanym wyżej przepisem, jest partycypowanie pracownika w kosztach uzyskania świadczeń, o których traktuje przepis. Skoro więc […] wartość finansowanych świadczeń kwalifikowana jest jako przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, zapis o korzyści wynika z przepisów o wynagradzaniu i przewidziana jest częściowa odpłatność pracownika za pakiet świadczeń medycznych, przyjąć należy, iż spełnione zostały warunki ustanowione w § 2 ust. 1 pkt 26 […]”.

CO ZE ŚWIADCZENIAMI W GOTÓWCE?
Innym wnioskiem wynikającym z wykładni omawianego przepisu może być uznanie, że wyłączenie składkowe nie obejmuje korzyści wypłacanych pracownikom w gotówce. Potwierdzając tę wykładnię w decyzji nr 188 z 21 maja 2014 r., znak DI/100000/43/424/2014, ZUS podkreślił, że wyłączeniu z podstawy wymiaru składek podlegają jedynie te przychody, które przybierają postać niepieniężną.   Natomiast w decyzji nr 384 z 3 października 2013 r., znak DI/100000/451/1307/2013, idąc podobnym tropem ZUS wyjaśnił, że z podstawy wymiaru składek nie można wyłączyć ekwiwalentu pieniężnego uzyskiwanego przez pracownika z przeznaczeniem na zakup biletu lub jako zwrot poniesionych kosztów związanych z jego kupnem.
Innego zdania były jednak sądy; przykładowo Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 27 września 2012 r. sygn. III AUa 445/12 rozstrzygnął, że „każde przysporzenie majątkowe, w tym także ekwiwalenty pieniężne z tytułu ponoszonych kosztów przejazdów do pracy środkami lokomocji wypłacane pracownikom przez pracodawcę na podstawie aktów lub przepisów prawa pracy, podlegają wyłączeniu z podstawy wymiaru składek […]”. Jednocześnie Sąd podkreślił znaczenie faktu, że w przedmiotowej sprawie wypłacone kwoty ekwiwalentów pozostawały w związku z rzeczywistymi kosztami dojazdów do pracy – pracownik otrzymywał kwoty ryczałtów za dojazd do pracy w różnej wysokości w zależności od liczby dni przepracowanych w danym miesiącu. Podobnie orzekał wcześniej Sąd Najwyższy w wyrokach z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II UK 172/07 oraz z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I UK 201/09.

CZYM SĄ ŚRODKI LOKOMOCJI?
Kolejne zagadnienie dotyczy tego, czy można wyłączyć z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych dodatkowe świadczenie pieniężne dla pracownika dojeżdżającego do pracy własnym środkiem transportu. Organy ZUS prezentują zasadniczo stanowisko, że treść powołanego przepisu rozporządzenia wyklucza takie wyłączenie, bowiem przez korzystanie z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji należy rozumieć wyłącznie korzystanie z transportu publicznego lub transportu organizowanego przez pracodawcę. Taki pogląd znajdujemy przykładowo w decyzji nr 24 z 16 stycznia 2015 r., znak DI/100000/43/1489/2014: „[…] udostępnienie samochodu służbowego nie może być […] uznane za »przejazdy środkami lokomocji«, o których mowa w drugiej części przepisu § 2 ust. 1 pkt 26 ww. rozporządzenia. Pod tym pojęciem należy rozumieć zorganizowaną i usystematyzowaną formę przemieszczania się (np. zapewnienie biletu lotniczego, czy też każdorazowe odwożenie prezesa […] samochodem służbowym po pracy […], a nie udostępnienie pracownikowi do swobodnego używania środka lokomocji (np. samochodu służbowego)”.
Podobne stanowisko pojawia się w decyzji ZUS nr 252/2014 z 27 marca 2014 r., znak DI/200000/43/252/2014, dotyczącej sytuacji, w której pracownicy firmy dobrowolnie organizowali się, by wspólnie dojeżdżać do miejsca pracy prywatnym samochodem jednego z nich. Pracodawca uznając, że jest to działanie zgodne z zasadami współżycia społecznego i zasługuje na aprobatę, zamierzał wprowadzić dodatkowe świadczenie pieniężne w formie ekwiwalentu, przyznawanego kierowcy lub właścicielowi danego pojazdu. Organ ZUS uznał jednak, że wartości takiego ekwiwalentu nie można zwolnić z oskładkowania, i powołał argumenty podobne jak powyżej.

ŚWIADCZENIA DLA CZŁONKÓW RODZINY
Odnosząc się natomiast do podmiotowego zakresu wyłączenia objętego przepisem § 2 ust. 1 pkt 26 Rozporządzenia, ZUS wyjaśnił (decyzja nr 188 z 21 maja 2014 r., znak DI/100000/43/424/2014), że skorzystanie z niego jest także dopuszczalne w przypadku przekazywania biletów najbliższym członkom rodziny pracownika. Przywołany przepis nie dokonuje bowiem rozróżnienia, czy bilety przekazane pracownikowi zostaną wykorzystane przez niego, czy też przez członków jego rodziny. Istotne jest jednak szczegółowe uregulowanie tej kwestii w przepisach płacowych obowiązujących u pracodawcy – należy w nich precyzyjnie określić krąg podmiotów uprawnionych do skorzystania z danych świadczeń.

DOROTA WALERJAN
doradca podatkowy, Counsel, kancelaria Hogan Lovells

2017-05-29 10:23 Opublikował: Benefit

Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.