Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Praca » Prawo

Kontrakt menedżerski

Kontrakt menedżerski
fot.istockphoto
Z formalnego punktu widzenia kontrakt menedżerski nie należy do umów nazwanych, których essentialia negotii wynika z przepisów prawa. Jest kwalifikowany jako umowa o świadczenie usług, do której na podstawie art. 750 k.c. odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące umowy zlecenia. Niemniej umowy takie funkcjonują, a praktyka wykształciła ich nazwę ze względu na przedmiot i strony kontraktu.

Przedmiotem kontraktu menedżerskiego jest świadczenie usług zarządzania. W literaturze przedmiotu można spotkać się z definicją, zgodnie z którą kontrakt menedżerski jest umową, na podstawie której przedsiębiorca zleca zarządzającemu zarządzanie przedsiębiorstwem w jego imieniu (rzadziej w imieniu własnym), na rzecz i w interesie przedsiębiorcy zlecającego oraz na jego rachunek i ryzyko. Kontrakt menedżerski powinien zatem charakteryzować się tym, że jego zawarcie stanowi upoważnienie dla menedżera do samodzielnego podejmowania czynności faktycznych i prawnych dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I UK 126/14 oraz z 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I PKN 776/00).

CZŁONEK ZARZĄDU LUB MENEDŻER „Z ZEWNĄTRZ”
Kontrakt menedżerski jest zawierany z menedżerem, któremu powierzamy zarządzanie działalnością spółki lub jej częścią. Nie jest to równoznaczne z tym, że świadczącym usługi na podstawie kontraktu menedżerskiego może być tylko członek zarządu. W ich przypadku mówimy o podwójnym umocowaniu do zarządzania spółką.
Przyjmuje się bowiem, że niezależnie od zatrudnienia członka zarządu (czy to na podstawie umowy o pracę, czy na podstawie umowy cywilnoprawnej) stanowią one tylko dodatkowy dokument zawierający postanowienia dotyczące wzajemnych zobowiązań stron, takich jak np. wysokość wynagrodzenia, szczegółowe zasady zarządzania spółką, czy też wymóg i warunki zachowania zakazu konkurencji; nie stanowią one natomiast same w sobie umocowania dla członka zarządu do reprezentowania spółki – ta kompetencja wynika bowiem z samego faktu powołania.
Należy pamiętać, że sytuacja menedżera – członka zarządu jest uregulowana nie tylko przez postanowienia umowy zawartej ze spółką, lecz także przepisy k.s.h. czy postanowienia statutu spółki. Kontrakt menedżerski stanowi zatem doprecyzowanie relacji nawiązanej między spółką a członkiem zarządu (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2016 r., sygn. akt I UK 171/15).
Odmiennie jest w przypadku menedżerów zarządzających spółką jedynie na podstawie umowy. W tym przypadku kontrakt menedżerski powinien regulować wszystkie istotne dla przedsiębiorcy kwestie, w szczególności dotyczące zakresu obowiązków oraz odpowiedzialności menedżera za szkodę wyrządzoną spółce w ramach świadczenia usług, przewidując np. zabezpieczenia ułatwiające spółce dochodzenie odszkodowania.

SWOBODA STRON
Porównując kontrakt menedżerski do umowy o pracę – która też może być podstawą powierzenia obowiązków zarządcy – pozwala on na zastosowanie bardziej elastycznych, dogodniejszych dla spółki mechanizmów. Umowa o zarządzanie, jako umowa cywilnoprawna, nie podlega bowiem regulacjom prawa pracy, co oznacza, że strony mogą w odmienny sposób uregulować zasady świadczenia usług przez menedżera.
Przykładowo, zarządcy zatrudnionego na podstawie kontraktu menedżerskiego nie będą dotyczyć ograniczenia związane z czasem pracy (dobową i tygodniową nomą czasu pracy). Ponadto strony umowy o zarządzanie mogą w sposób autonomiczny uregulować kwestie rozwiązania umowy, wskazując, czy i w jakich przypadkach zachodzi możliwość jej wypowiedzenia bądź rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym. Do wynagrodzenia menedżera nie będą miały zastosowania przepisy prawa pracy dotyczące wysokości wynagrodzenia i dopuszczalnych potrąceń, co powoduje, że wynagrodzenie menedżera może składać się z różnych składników (stałych, zmiennych, odroczonych w czasie), a zabezpieczeniem spółki może być możliwość potrącenia należności wobec menedżera z jego wynagrodzenia.
Co więcej, obowiązywanie zakazu konkurencji w związku z ustaniem kontraktu menedżerskiego nie musi przewidywać wynagrodzenia dla menedżera, jak jest to w przypadku relacji pracowniczych. Odpowiedzialność zarządcy również może być uregulowana odmiennie (strony mogą np. ograniczyć ją do określonej kwoty, a spółka może skorzystać z form zabezpieczenia swoich interesów, takich jak weksel, które nie są dopuszczalne w przypadku pracowników).

KONTRAKT W RAMACH DZIAŁALNOŚCI
Uregulowanie kontraktu menedżerskiego w sposób jak najbardziej odbiegający od regulacji normujących stosunek pracy jest wskazany także z innych względów. Idąc bowiem o krok dalej, strony mogą zawrzeć kontrakt menedżerski w ramach prowadzonej przez menedżera działalności gospodarczej. Korzystając z tej formy współpracy, strony powinny rozliczać się na podstawie faktur VAT wystawionych przez menedżera.
Tymczasem, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej jako „ustawa o VAT”) za podatnika VAT zostanie uznana osoba fizyczna wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Z kolei art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT za wykonywanie takiej działalności nie uznaje m.in. świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło, bądź na podstawie właśnie kontraktu menedżerskiego, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności świadczący usługi jest związany ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
Tak określony warunek uznania danych czynności za niewchodzące w skład wykonywania działalności gospodarczej jest bardzo szeroki. W konsekwencji, biorąc pod uwagę to, że w przypadku zawarcia pisemnej umowy najczęściej reguluje ona ww. kwestie, prawie każde wykonywanie usług należałoby uznać za niezwiązane z działalnością gospodarczą. Z pomocą przychodzi tutaj jednak orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazujące, że tylko takie świadczenie usług nie będzie mieściło się w samodzielnym wykonywaniu działalności gospodarczej, które odpowiada lub jest bardzo mocno zbliżone w swojej istocie do umowy o pracę w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności wobec osób trzecich.
Współpraca stron w oparciu o prowadzoną przez menedżera działalność gospodarczą wymaga zatem stworzenia kontraktu menedżerskiego, którego treść nie wzbudzi wątpliwości organów podatkowych co do samodzielnej pozycji menedżera. W przeciwnym wypadku rozliczenia VAT obu stron mogą zostać zakwestionowane.

UWAGA NA SKŁADKI
Nawiązanie z menedżerem współpracy w ramach wykonywanej przez niego działalności gospodarczej może być też korzystne ze względu na zmniejszenie obciążeń z tytułu składek ZUS, ponieważ menedżer sam będzie odprowadzał je od zadeklarowanej przez siebie kwoty, która może rozmijać się z wynagrodzeniem wypłacanym na podstawie kontraktu menedżerskiego.
Podkreślić jednak należy, że nie dotyczy to umów zawieranych z członkami zarządu – w ich przypadku SN stanął na stanowisku, że ze względu na uprawnienia w zakresie zarządzania wynikające z samego faktu powołania świadczenie usług z tego zakresu nie może mieścić się w działalności gospodarczej zarządcy, a w konsekwencji tytułem do objęcia ubezpieczeniem społecznym jest kontrakt menedżerski (uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 roku, sygn. akt III UZP 2/15). Oznacza to, że nawet jeżeli umowa o zarządzanie zostaje zawarta w ramach prowadzonej przez członka zarządu indywidualnej działalności, płatnikiem składek pozostaje spółka.

KATARZYNA KAMIŃSKA
starszy prawnik kancelarii Galt

2017-10-25 10:04 Opublikował: Benefit



Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.