Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Rozwój

Jak generować pomysły i rozwiązania

Jak generować pomysły i rozwiązania
fot. istockphoto
Kreatywne myślenie przez skojarzenia oraz analogie można wykorzystać w praktyce biznesowej i rozwijać na drodze ćwiczenia indywidualnego lub zespołowego. Podstawą skojarzeń są zazwyczaj proste podobieństwa związane z kształtem, kolorem, brzmieniem, funkcją. Mechanizm formułowania skojarzeń może przybierać dwie formy – gwiazdy i łańcucha.

Kiedy ten sam bodziec wywołuje szereg bliskich mu skojarzeń otaczających wyjściowe pojęcie pewną liczbą asocjacji, taki sposób formułowania skojarzeń tworzy gwiazdę. Słowo dom może wywołać skojarzenia takie jak np. rodzina, matka, dzieciństwo, bezpieczeństwo, schronienie i ciepło. Natomiast skojarzenia pojawiające się jedno po drugim układają się w łańcuch, a każde kolejne stopniowo oddala się od punktu wyjścia, wprowadzając kolejne ogniwa, np. szklanka – woda – morze – wakacje – odpoczynek – relaks – joga – lotos – kwiat – pyłek – pszczoła – miód – Kubuś Puchatek. Oba te mechanizmy występują naturalnie w naszym myśleniu, można nawet powiedzieć o nich jako o codziennych i zwyczajnych. Nasze myśli tak właśnie funkcjonują. W jakim jednak stopniu kierują się one w stronę kreatywności? W prostym skojarzeniu: szklanka – woda trudno odnaleźć coś nowego lub oryginalnego. Twórczy charakter mają raczej skojarzenia, które są od siebie oddalone, takie jak szklanka – Kubuś Puchatek.

Skojarzenia układające się w łańcuchy biegną w naszej głowie wielotorowo. Nowy i zaskakujący pomysł pojawia się wówczas, gdy dwa łańcuchy skrzyżują się ze sobą. Mechanizm ten często wykorzystuje się w reklamach. Produkt jest kojarzony z przyjaznymi i bliskimi odbiorcy zjawiskami, np.: „Ociec, prać?” – proszek do prania skojarzony z postaciami z „Trylogii” Sienkiewicza, „Dzieciństwo, które ujdzie ci na sucho” – jednorazowe pieluszki skojarzone z obrazem szczęśliwego dzieciństwa, który został stworzony dzięki wykorzystaniu wieloznaczności słowa sucho, „Katar z głowy” – skojarzenie leku na katar z potocznym powiedzeniem: mam to z głowy.

PIRAMIDA SKOJARZEŃ

Ćwiczenie treningowe, które można wykorzystać jako technikę generowania nieoczekiwanych i oryginalnych rozwiązań, nazywa się piramidą skojarzeń. Pojęciem wyjściowym niech będzie zarządzanie, podstawę piramidy możemy utworzyć z przykładowo sześciu skojarzeń – strategia, zasoby, cele, pracownicy, finanse, efektywność. Zadanie polega na znalezieniu i zapisaniu skojarzenia, które połączy dwa sąsiadujące ze sobą słowa znajdujące się u podstawy piramidy. W ten sposób powstanie jej drugi poziom. W następnym kroku tworzymy trzeci poziom piramidy – szukamy skojarzeń do sąsiadujących ze sobą słów zapisanych na drugim jej poziomie. Zabieg ten kontynuujemy – rozwijamy piramidę do szóstego poziomu.

W przypadku analogii podobieństwo jest bardziej złożone i wiąże się z wewnętrzną strukturą pojęć, obiektów lub relacjami pomiędzy nimi. Analogia zawiera pewną wiedzę na temat porównywanych obiektów. Dlatego za analogiczne obiekty uznać możemy szkołę i ul. Myślenie przez analogie pozwala na oderwanie się od problemu oraz oczywistych, choć mało skutecznych rozwiązań.

Wyobraźmy sobie następującą sytuację: jest sroga zima, padający śnieg osadza się na kablach sieci energetycznej. Trzeba go usunąć, bo grozi to odcięciem prądu. Jak jednak zrobić to na przestrzeni tysięcy kilometrów? Jedno z dzieci zapytane o sposób rozwiązania tego problemu zaproponowało, żeby poprosić aniołki, aby przeleciały nad drutami z prądem, a wtedy podmuch ich skrzydeł zrzuci śnieg. Pomysł bajkowy i fantastyczny. Jednak gdy aniołki zamienimy na helikoptery, a skrzydła na wirniki, okazuje się, że dysponujemy racjonalnym i dostępnym rozwiązaniem.

Szukanie analogii ułatwia transfer wiedzy pomiędzy różnymi dziedzinami życia i nauki. Przykładowo w psychologii popularna jest teoria pola, która przez analogię do zjawisk fizycznych tłumaczy zachowania ludzi w grupie. Architekci szukają inspiracji, obserwując rozwiązania stworzone przez naturę. Rozwija się nauka bionika (biomimetyka od mimesis, naśladowanie), która bada budowę i zasady działania żywych organizmów po to, by zaobserwowane rozwiązania zastosować w technice.

Patenty przygotowane przez naukowców wykorzystują rozwiązania występujące w naturze. Kadłuby łodzi imitują grubą skórę delfinów, w medycynie ultradźwięki głos nietoperzy, sztuczna inteligencja to budowa sieci neuronowych w mózgu, rzepy zaprojektowano na wzór koszyczków kwiatowych łopianu, w południowej Afryce stworzono kompleks budynków, w którym system wentylacji i chłodzenia wzorowano na pionowych kanałach w kopcach termitów, elektroda australijskich naukowców oparta jest na fraktalnych kształtach pierzastych liści paproci, ciasno pofałdowanych, co daje im dużą powierzchnię i umożliwia zwiększenie pojemności ogniw wykorzystywanych do przechowywania energii elektrycznej o imponujące 3000 proc. W poszukiwaniu rozwiązań warto wyjść poza sferę, której dotyczy problem. Być może rozwiązanie analogicznego problemu już istnieje w innej dziedzinie życia. Między innymi z tych właśnie powodów analogie są uważane za jedno z najważniejszych narzędzi w twórczym myśleniu. Na przykład obiektem badanym może być sejf, a procesem – reklamowanie produktów. W pierwszym przypadku możemy wymyślić sposoby, w jakie organizmy żywe – zwierzęta i rośliny – zabezpieczają się, chronią swoje potomstwo i terytorium przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi oraz intruzami. W drugim – sposobów, w jakie świat przyrody reklamuje swoją siłę, pozycję, atrakcyjność seksualną.

KOŁO ANALOGII

Jedną z najczęściej wykorzystywanych w biznesie technik myślenia przez analogie jest circept (koło analogii) – narzędzie pomocne do rozwiązywania problemów. Może być wykorzystywane do tworzenia nowych produktów, do ich pozycjonowania, do budowania reklamy opartej na wytworzonych analogiach. Na pierwszym etapie tworzy się pulę około 50 analogii do idei wyjściowej. W zespole robimy głosowanie i wybieramy najtrafniejsze. W centralnym miejscu karty flipchartowej wpisujemy nazwę idei wyjściowej. Traktujemy ją jako centralny punkt i rysujemy cztery przecinające się osie. Kolejny etap to budowanie koła analogii. Dwie analogie, które otrzymały najwięcej głosów, umieszczamy na schemacie w miejscu godziny 12 oraz godziny 3. Jeżeli kilka analogii otrzymało po tyle samo głosów, decydujemy, które z nich wybrać. Naprzeciw siebie ustawiamy analogie, które stanowią wobec siebie antynomię, czyli mają przeciwstawne znaczenia. Obok siebie ustawiamy analogie, które cechują się podobieństwem. W efekcie tego powstanie wielowymiarowy model opisujący zjawisko wyjściowe. Technika ta umożliwia wgląd w ukryte cechy badanego obiektu. Dzięki niej zdajemy sobie sprawę z wieloaspektowości nawet w mało skomplikowanych obiektach.

EWA STĘPIEŃ
trener umiejętności miękkich,
eves@autograf.pl

2018-05-16 21:55 Opublikował: Benefit

Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.